Blog in Fog (II)

Σήμερα είναι δεύτερη μέρα εξέλιξης του ναυαγίου ενός καιόμενου φέρι μεταξύ Αλβανίας, Ελλάδας και Ιταλίας, αλλά ταυτόχρονα και μέρα έντονων πολιτικών ζυμώσεων εν όψει της τρίτης ψηφοφορίας για εκλογή προέδρου στη βουλή. Στην τηλεόραση έχουν επανέλθει τα πολιτικά πάνελ μαζί με παράθυρα εικόνων απ’ το πλοίο, σε ένα συμπτωματικό πλην ενδιαφέροντα συμβολισμό για την πορεία της χώρας. Τη χθεσινή μέρα τα κανάλια κάλυψαν φτηνά τον τηλεοπτικό τους χρόνο με την πρώτη από τις δύο συνιστώσες της κλασσικής συνταγής «αίμα και σπέρμα». Στην αρχή με δεδομένη την ένδεια σχετικής εικόνας έδειχναν οτιδήποτε, π.χ. σκάφη του λιμενικού να κόβουν βόλτες στο Σαρωνικό. Οι τηλεπαρουσιαστές έσπρωξαν τις αναλύσεις στις γνωστούς τους συγκινησιακούς άξονες. Όταν φάνηκε ότι ο πλοίαρχος δεν ανταποκρινόταν στο μοντέλο του επιπόλαιου εγκληματία αναπτύχθηκε η εικόνα του άψογου επαγγελματία και καλού οικογενειάρχη. Πάντα υπάρχει το plan B. Στο μεταξύ οι τηλεπαρουσιαστές φάνηκαν έτοιμοι να ποντάρουν στην πληθώρα των...

Ένας χιουμορίστας φίλος ήρθε πριν από χρόνια από την πρώτη επίσκεψή του στην Κύπρο και μου είπε τις πρώτες του επιφανειακές εντυπώσεις: "Ξέρεις πώς λένε εκεί τα δελτία ειδήσεων ό,τι συμβαίνει στην άλλη πλευρά; Βάζουν μπροστά σε όλες τις λέξεις το πρόθεμα 'ψευδο-' κι αυτό είν' όλο. Για παράδειγμα, λένε πως ο ψευδοπρόεδρος του ψευδοκράτους προσγειώθηκε στο ψευδοαεροδρόμιον με το ψευδοαεροπλάνον του επιστρέφοντας από την ψευδοεπίσκεψίν του στις Βρυξέλλες." Φυσικά πρόκειται για αστείο. Όμως το ίδιο αστείο σκεφτείτε μήπως ταιριάζει καλύτερα αλλού. Βάζω μερικές ενδεικτικές διασκευές ειδήσεων από μια ψευδοχώρα, και σκεφτείτε μήπως όλα ή κάποια απ' αυτά σας κάνουν "κλικ": "Στην ψευδοβουλή μετά από μια ψευδοσυνεδρίαση οι ψευδοβουλευτές ψευδοψήφισαν τον ψευδοπροϋπολογισμό, καθώς και μια ψευδοτροπολογία στο ψευδονομοσχέδιο για την ψευδοαντιμετώπιση της διαφθοράς (ή του καπνίσματος, ή ό,τι άλλο επιθυμείτε). Επίσης αναγγέλθηκε ψευδοαυστηροποίηση του ψευ...

Ομολογουμένως όσα θα πω πιο κάτω σχετίζονται με την πολιτική, με την οικονομία, με την οργάνωση της κοινωνίας, με ένα σύστημα αξιών, με την ηθική κι άλλα πολλά. Δεν έχω τόσο φιλόδοξο σχέδιο. Θα ξεκινήσω από μια πεζή κι απλοϊκή ερώτηση: Μήπως μας πιάνουν σε υπερβολικό βαθμό κορόιδα; Βέβαια όταν ζεις μέσα στον κόσμο της διαφήμισης, των καταστημάτων και των βιτρινών τους, όταν ζεις στην κοινωνία της αγοράς τέλος πάντων, δεν είναι δυνατό να ξεφύγεις εύκολα. Θυμάμαι πριν κάμποσες δεκαετίες, όταν στην Ελλάδα δεν υπήρχαν πεζόδρομοι, είδα πρώτη φορά σε πόλεις του εξωτερικού κόσμο να κυκλοφορεί σε πεζόδρομους κυριακάτικα ανάμεσα στα καταστήματα και σκέφτηκα: Αυτοί οι άνθρωποι τι κάνουν ανάμεσα στα κλειστά μαγαζιά; Δεν έχουν κάπου καλύτερα να πάνε; Ίσως την κατάσταση αποδίδει καλύτερα το απόφθεγμα Λαζόπουλου "πάμε στο σουπερμάρκετ να χαζέψουμε μουστάρδες". Ευτυχώς ακόμη οι μουστάρδες δεν εκτίθενται στις βιτρίνες. Να λοιπόν που η κατανάλωση έγινε αυτοσκοπός (κι όχι μέσο για να αποκτή...

Στη Wikipedia το λήμμα για τη "λογοκλοπή" ( plagiarism ) υπάρχει σε πενήντα πέντε γλώσσες, αλλά όχι στην ελληνική. Φυσικά μπορεί κάποιος από μας να μεταφράσει π.χ. το αγγλικό λήμμα και να εμπλουτίσει έτσι τη Βικιπαίδεια, δηλαδή την ελληνική Wikipedia. Σ' αυτήν ο όρος αναφέρεται μόνο μέσα σε άλλα λήμματα, κατά κύριο λόγο σε βιογραφικά ηρώων της λογοκλοπής. Παραδοσιακοί χώροι κλοπής στο γραπτό λόγο είναι η λογοτεχνία, η δημοσιογραφία και η επιστήμη, διότι ο όρος χρησιμοποιείται κι αλλού, π.χ. στη μουσική,  τη ζωγραφική και τον κινηματογράφο παρ' όλο που πρόκειται για εικόνα κι όχι για λόγο. Στη λογοτεχνία το πρόβλημα είναι σύνθετο και ίσως περιορισμένο σε αριθμό κρουσμάτων. Πιο συνηθισμένη είναι η "δημιουργική ανασύνθεση" παρά η αναιδής κατά λέξη αντιγραφή. Είναι το 1984 του Όργουελ προϊόν λογοκλοπής με προέλευση το "Εμείς" του Ζαμυάτιν; Είναι λογοκλοπή η αντιγραφή της βασικής ιδέας ή και της πλοκής ενός έργου; Είναι στη ζωγραφική η ελληνική πρωτο...

Θυμάμαι ότι ήμουν φοιτητής όταν για πρώτη φορά πρόσεξα ότι ένα άρθρο σε ελληνική εφημερίδα μεγάλης κυκλοφορίας, που έφερε την υπογραφή "του ανταποκριτή μας στο Λονδίνο", ήταν κακή μετάφραση από αμερικάνικο περιοδικό εκλαϊκευμένης επιστήμης. Μάλιστα όταν ο μεταφραστής γέμισε τον προϋπολογισμένο χώρο του και διαπίστωσε ότι το αρχικό κείμενο περίσσευε έγραψε επίλογο της έμπνευσής του γεμάτο κοτσάνες. Η περίπτωση αυτή καθόλου δεν ήταν εξαίρεση στον ελληνικό τύπο, απλώς ήταν η πρώτη μου επαφή με το θέμα. Η αντιγραφή βέβαια δεν είναι φαινόμενο ούτε σημερινό, ούτε χθεσινό. Πιθανότατα αρχίζει από τον καιρό που εφευρέθηκε η γραφή. Τώρα ειδικά με το Internet, τώρα δηλαδή που όλοι γράφουν τον καημό τους σε blogs, posts, αυτοδημοσιευόμενα e-books και τα παρόμοια, η κατάσταση "έχει ξεφύγει". Ο καθένας αναδημοσιεύει ότι του έρθει, κείμενα, φωτογραφίες, video, χωρίς να αναφέρει από πού προέρχονται ή και αφήνοντας να εννοηθεί ότι είναι δικά του. Προ καιρού είδα δημοσιευμένη μια ...

Βρέθηκα σ' ένα τραπέζι με κάμποσο άγνωστο κόσμο. Απέναντί μου μια κυρία, επιστήμονας, παραπονέθηκε ότι σήμερα ένα παιδί στο δημοτικό είναι δύσκολο να μάθει τι είναι ο Διαφωτισμός έτσι όπως είναι γραμμένος στο βιβλίο του. Της είπα ότι σήμερα, που ζούμε σ' ένα περιβάλλον που έχει με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο ενσωματώσει και θεωρήσει αυτονόητες τις ιδέες του διαφωτισμού, ένα μικρό παιδί είναι έτσι κι αλλιώς αδύνατο να καταλάβει τι είναι διαφωτισμός. Η κατανόηση και αξιολόγηση ενός τέτοιου ιδεολογικού κινήματος μπορεί να γίνει μόνο αν έχει μπει στο πετσί σου η βαριά ατμόσφαιρα της εποχής πριν απ' το διαφωτισμό, πράγμα πολύ δύσκολο για μας, μικρούς και μεγάλους. Πώς μπορεί να γίνει αυτό για τον μέσο άνθρωπο, που δεν είναι μελετητής της ιστορίας; Με κινηματογραφικές ταινίες ίσως; Με ιστορικά μυθιστορήματα; Ύστερα η συζήτηση πήγε στο γενικότερο θέμα της διδασκαλίας της ιστορίας. Εδώ η βασική παρατήρηση είναι πως η ιστορία που μαθαίνουμε στο σχολείο είναι απλώς το αποτέλεσμα τ...

Την περασμένη Κυριακή επισκέφθηκα στο Μπενάκη της Πειραιώς τη φωτογραφική έκθεση "depression art". Κάμποσοι φωτογράφοι διάλεξαν να απεικονίσουν την αισθητική υποβάθμιση που έφερε η κρίση στην Ελλάδα. Εξ άλλου είναι ένα εύκολο θέμα, είναι σχεδόν πάντοτε μπροστά μας. Ωστόσο οι φωτογραφίες που είδα ως επί το πλείστον μου φάνηκε πως ανήκουν σε κατασκευάσματα της εποχής πριν την κρίση. Σπίτια που δεν τέλειωσαν ποτέ, εκτάσεις που κακοποιήθηκαν, τοπία γεμάτα οικοδομικά απορρίμματα. Το "αχούρι"είναι στη φύση του Έλληνα, του σημερινού Έλληνα περισσότερο παρά ποτέ και πάει προς το χειρότερο. Η γιαγιά μου έβρεχε και σκούπιζε το χώμα στις αυλές, ώστε να μείνει ένα σχεδόν στέρεο στρώμα και να μη σηκώνεται σκόνη, γιατί αυτή ήταν η συνήθεια της εποχής. Η συνήθειά της πιθανότατα προέρχονταν από το ότι στις αμέσως προηγούμενες γενιές το ίδιο το πάτωμα στα σπίτια της επαρχίας ήταν από χώμα. Ας μην πιστέψει κάποιος ότι είμαι αυτό που λένε οι αμερικάνοι "frame straightener...