Blog in Fog (II)

Τελικά μου φαίνεται ότι στο Πριν τα Μεσάνυχτα ( Before Midnight) πήγαν όλοι λόγω Μάνης.   Όλοι οι συνάδελφοι που κατάγονται από κει ή κάνουν διακοπές στη νότια Πελοπόννησο ήταν παρόντες. Τυχαίο; Δε νομίζω. Καθόμουν στην πέμπτη σειρά από μπροστά. Ήρθε ένας τύπος με μαλλί αφάνα, ψηλός, και κάθισε ακριβώς μπροστά μου. Η μόδα του ποσώς μ’ ενδιέφερε, αλλά η αναισθησία του ήταν τιμωρητέα. Σηκώθηκα και πήγα ακριβώς μπροστά του. Δίπλα ήρθε με το που άρχισε το έργο μια οικογένεια με δυο κοριτσάκια.   Πολύ αργά για δεύτερη αλλαγή θέσης. Το διπλανό μου ήταν γύρω στα έξι, δε νομίζω να είχε το παραμικρό ενδιαφέρον για την ταινία. Στριφογύριζε ασταμάτητα στην καρέκλα του, έτρωγα σπρωξιές και καρεκλιές όσες φορές έκανα τίμια προσπάθεια να καταλάβω το βαθύ νόημα των ατέλειωτων διαλόγων του έργου. Τουλάχιστον δε μιλούσε ιδιαίτερα, δε μίλησα κι εγώ, το συμπάθησα για το δράμα που περνούσε. Τι βαθιά φιλοσοφικό ή έστω απλά αξιοπρόσεκτο πρέπει να βρω στο ότι ένας μπαμπάς τρώει το μήλο...

Οι πολιτικοί, οι αρχηγοί, οι ηγεμόνες, ακόμη και οι διευθυντές επιχειρήσεων, ποτέ δεν ήταν οι ειλικρινέστεροι των ανθρώπων. Θυμάμαι μια δήλωση που έκανε ο Wozniak, πως ο πατέρας του που ήταν διακεκριμένος μηχανικός (rocket scientist στην κυριολεξία) του είπε ότι ο μηχανικός πρώτα απ’ όλα ενδιαφέρεται για την αλήθεια. Ο ίδιος ακολουθώντας, είπε, τη συμβουλή του πατέρα του ποτέ δεν κατάφερε να μπει στη νοοτροπία του manager, όπως ο φίλος του και κατά καιρούς αντίπαλός του Steve Jobs, επειδή ήθελε να παραμείνει μηχανικός. Ο Jobs δημιούργησε μια αυτοκρατορία, ο Woz είναι ένα ζωντανό υπόδειγμα στις καρδιές πολλών μηχανικών υπολογιστών, είναι ο «ορισμός» του μηχανικού υπολογιστών. Δεδομένου πως έχω πια μια ηλικία, έχω δει κάμποσες «γενιές» πολιτικών ανδρών. Στα μακρινά μου νιάτα θυμάμαι ακόμη τη γενιά των Γεώργιου Παπανδρέου, Κωνσταντίνου Καραμανλή, Παναγιώτη Κανελλόπουλου, Χαρίλαου Φλωράκη, Ηλία Ηλιού και Λεωνίδα Κύρκου. Δεν παίρνω όρκο πως κανένας τους δεν έλεγε ποτέ ενσυνείδητα ψέμμ...

Το δίλημμα του φυλακισμένου είναι πασίγνωστο στη θεωρία παιγνίων. Όποιος το ξέρει μπορεί να πάει κατ’ ευθείαν παρακάτω, αλλά το γράφω για όποιον δεν το ξέρει. Δυο φυλακισμένοι για την ίδια υπόθεση πρέπει να απαντήσουν, καθένας χωριστά, σε μια προσφορά του εισαγγελέα. Να ομολογήσει και να καταδώσει τον άλλον ή όχι; Αν ομολογήσει σε αντάλλαγμα για τη συνεργασία του αφεθεί ελεύθερος, ενώ ο άλλος θα πάρει ποινή φυλάκισης τριών ετών. Αν δεν ομολογήσει κανένας, θα πάρουν από ένα χρόνο. Αν ομολογήσουν και οι δύο, θα φυλακιστούν από δυο χρόνια (γιατί ο εισαγγελέας θα έχει στοιχεία και για τους δύο, αλλά θα τους αναγνωρίσει το ελαφρυντικό της ομολογίας. Αν υποθέσουμε πως και οι δύο είναι μαθηματικά μυαλά, αλλά δεν έχουν καμμιά εμπιστοσύνη ο ένας στον άλλον, θα σκεφτούν ως εξής, ο καθένας χωριστά εννοείται: «Αν ο άλλος ομολογήσει, θα φάω την πιο βαριά ποινή, εκτός αν ομολογήσω κι εγώ. Αν πάλι ο άλλος δεν ομολογήσει, εγώ καλύτερα να ομολογήσω και να βγω αμέσως. Επομένως σε όλες τις περιπτώ...

Η ιστορία που θα πω είναι αληθινή, όσο μπορεί να είναι αληθινή μια ιστορία που ήξερε πολύς κόσμος και που έγραψαν οι εφημερίδες της εποχής κι όσο μπορεί να την έχω καταλάβει σωστά. Τον πρωταγωνιστή της όμως θα τον βαφτίσω μ’ ένα ψευδώνυμο, ας πούμε για να μη του χαλάσω την υστεροφημία, εξ άλλου το νόημα έχει σημασία κι όχι το κουτσομπολιό. Λίγα χρόνια μετά τη μικρασιατική καταστροφή και την ανταλλαγή των πληθυσμών πολλοί μικρασιάτες ζητούν την τύχη τους, ή απλώς προσπαθούν να επιβιώσουν, στη μαμά Ελλάδα. Ανάμεσά τους πολλοί είναι άνθρωποι έξυπνοι, μορφωμένοι, κοσμοπολίτες, σίγουρα πιο άξιοι απ’ το μέσο όρο που βρίσκουν μπροστά τους, όσο κι αν αυτός ο μέσος όρος τους θεωρεί συχνά κακομοίρηδες και τουρκόσπορους. Θέλουν να δείξουν στο νέο τους περιβάλλον ότι κι εκεί μπορούν μια χαρά να διακριθούν, με τους τρόπους τους, με τις ξένες γλώσσες τους, με την παιδεία τους, με τις εμπειρίες τους. Τον κύριο Σ τον έριξε η τύχη σ’ ένα φτωχό νησί. Ήρθε με τα ρούχα που φορούσε, ...

Το κείμενο αυτό δίνει διαδικτυακούς συνδέσμους για χάρτες της Σάμου της περιόδου 1400-1850. Χάρτες στον καιρό της άλωσης της Πόλης, δηλ. του 15ου αιώνα: Cristoforo Buondelmonti , Liber Insularum, 1420: (α) Χειρόγραφο Mουσείου Greenwich , χειρόγραφο Bιβλιοθήκης Düsseldorf , χειρόγραφο Γενναδείου Βιβλιοθήκης (β) έκδοση Λειψίας 1824 στα λατινικά, (γ) έκδοση Παρισιού 1897 στα ελληνικά και γαλλικά.  Bartolommeo Zamberti ή dalli Sonetti, Isolario, 1485: (α) Στο Ίδρυμα Σύλβιας Ιωάννου , βλ. σελίδα 87, (β) στο Ναυτικό Μουσείο Greenwich .  Χάρτες του 16ου αιώνα: Piri Reis , Kitab-ı Bahriye , 1521: Στο blog SurprisedByTime .  Benedetto Bordone , Isolario, 1528: Στο google books .  Giovanni Francesco Camocio, 1571: Στην Κρατική Βαυαρική Βιβλιοθήκη (Bayerische Staatsbibliothek).  Antonio da Millo , Isolario et Portolano de tuto el Mare Mediterraneo (νησολόγιο και πορτολάνος όλης της Μεσογείου), 1590: Στο Μουσείο Greenwich .  Giuseppe Rosaccio, Ταξί...

Είναι καιρός που θέλω να γράψω αυτό το κείμενο, είναι κάτι που νιώθω σαν υποχρέωση, κυρίως απέναντι σε όσους νομίζουν ότι έχουμε φτάσει κοντά σε κάτι που είναι ο πάτος του βαρελιού. Λέω λοιπόν, για να διευκολύνω αυτούς που βαριούνται να διαβάσουν παρακάτω, ότι υπάρχει δίπλα μας κόσμος παρόμοιος με μας, ίσως και πολύ καλύτερος, που δεν έχουμε ιδέα τι έχει τραβήξει και τι τραβάει, όντας μέσα στην καταναλωτική μας μακαριότητα, τη δημιουργημένη με άφθονα δανεικά. Κάποιοι μάλιστα απ' αυτούς είναι δανειστές μας, παρά το ότι ανήκουν στους μη έχοντες. Στον κόσμο αυτόν μπορούμε άνετα να προσγειωθούμε ανώμαλα αν συνεχίσουμε μέσα στην επιπολαιότητά μας. Στις αρχές της δεκαετίας του '90 είχα την "τύχη" να βρεθώ στο Βελιγράδι, σε καιρούς δύσκολους. Δεν ξέρω τι μπορεί να είναι η ευρύτερη Σερβία, αλλά το Βελιγράδι είναι μια ευρωπαϊκή πόλη, με κτήρια κεντροευρωπαϊκής αντίληψης, που πολύ λίγη σχέση έχουν με την αθηναϊκή "πολυχρωμία". Οι άνθρωποι ήταν είναι πολύ πιο κοντά ...

Ανάμεσα στο 1400 και στο 1700 έγιναν της μόδας βιβλία με χάρτες νησιών του Αιγαίου. Ίσως έφταιγε η γοητεία της ανατολής, ίσως το όνειρο τόπων μακρινών κι εξωτικών. Τα "νησολόγια" δείχνουν χάρτες που δε δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην ακρίβεια των τοποθεσιών και των ακτογραμμών, οπότε απευθύνονται λιγότερο σε ναυτικούς και πιο πολύ σε ρομαντικούς αριστοκράτες. Η ιταλική λέξη "isolario" παραπέμπει όχι μόνο στην "isola" (νησί), αλλά και στη μοναξιά (solitudine) ή την απομόνωση (isolamento), λέξεις που έτσι κι αλλιώς συγγενεύουν ετυμολογικά. Ένα τέτοιο βιβλίο είναι καλό για μελαγχολικούς ταξιδιώτες της πολυθρόνας . Το πρότυπο όλων αυτών κατά πάσα πιθανότητα είναι το " Liber Insularum Archipelagi ", το βιβλίο των νήσων του Αρχιπελάγους (δηλαδή του Αιγαίου), που είχε όμως διαφορετικό σκοπό, κάτι ίσως ανάμεσα σε τουρισμό, μελέτη αρχαιοτήτων και κρατική συλλογή πληροφοριών.  Γράφτηκε λίγο πριν την άλωση από τον φλωρεντινό ιερωμένο Cristoforo  Buondelmo...