Posts

Ο πάτος του βαρελιού

Είναι καιρός που θέλω να γράψω αυτό το κείμενο, είναι κάτι που νιώθω σαν υποχρέωση, κυρίως απέναντι σε όσους νομίζουν ότι έχουμε φτάσει κοντά σε κάτι που είναι ο πάτος του βαρελιού. Λέω λοιπόν, για να διευκολύνω αυτούς που βαριούνται να διαβάσουν παρακάτω, ότι υπάρχει δίπλα μας κόσμος παρόμοιος με μας, ίσως και πολύ καλύτερος, που δεν έχουμε ιδέα τι έχει τραβήξει και τι τραβάει, όντας μέσα στην καταναλωτική μας μακαριότητα, τη δημιουργημένη με άφθονα δανεικά. Κάποιοι μάλιστα απ' αυτούς είναι δανειστές μας, παρά το ότι ανήκουν στους μη έχοντες. Στον κόσμο αυτόν μπορούμε άνετα να προσγειωθούμε ανώμαλα αν συνεχίσουμε μέσα στην επιπολαιότητά μας. Στις αρχές της δεκαετίας του '90 είχα την "τύχη" να βρεθώ στο Βελιγράδι, σε καιρούς δύσκολους. Δεν ξέρω τι μπορεί να είναι η ευρύτερη Σερβία, αλλά το Βελιγράδι είναι μια ευρωπαϊκή πόλη, με κτήρια κεντροευρωπαϊκής αντίληψης, που πολύ λίγη σχέση έχουν με την αθηναϊκή "πολυχρωμία". Οι άνθρωποι ήταν είναι πολύ πιο κοντά ...

Οι Καλόγεροι του Αιγαίου κι άλλα μυστήρια

Image
Ανάμεσα στο 1400 και στο 1700 έγιναν της μόδας βιβλία με χάρτες νησιών του Αιγαίου. Ίσως έφταιγε η γοητεία της ανατολής, ίσως το όνειρο τόπων μακρινών κι εξωτικών. Τα "νησολόγια" δείχνουν χάρτες που δε δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην ακρίβεια των τοποθεσιών και των ακτογραμμών, οπότε απευθύνονται λιγότερο σε ναυτικούς και πιο πολύ σε ρομαντικούς αριστοκράτες. Η ιταλική λέξη "isolario" παραπέμπει όχι μόνο στην "isola" (νησί), αλλά και στη μοναξιά (solitudine) ή την απομόνωση (isolamento), λέξεις που έτσι κι αλλιώς συγγενεύουν ετυμολογικά. Ένα τέτοιο βιβλίο είναι καλό για μελαγχολικούς ταξιδιώτες της πολυθρόνας . Το πρότυπο όλων αυτών κατά πάσα πιθανότητα είναι το " Liber Insularum Archipelagi ", το βιβλίο των νήσων του Αρχιπελάγους (δηλαδή του Αιγαίου), που είχε όμως διαφορετικό σκοπό, κάτι ίσως ανάμεσα σε τουρισμό, μελέτη αρχαιοτήτων και κρατική συλλογή πληροφοριών.  Γράφτηκε λίγο πριν την άλωση από τον φλωρεντινό ιερωμένο Cristoforo  Buondelmo...

Μου Μου Μου

Χρησιμοποιούσα και χρησιμοποιώ τις δημόσιες συγκοινωνίες από άποψη. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι είναι ένα είδος μαζοχισμού, στην κατάσταση που βρίσκονται. Θυμάμαι τον καιρό που ήταν ιδιωτικά τα λεωφορεία. Ήμουν φοιτητής κι επέστρεφα ένα βράδυ σπίτι. Η στάση μου ήταν σχεδόν στο τέλος της γραμμής. Κάποια στιγμή έμεινα σχεδόν μόνος, στο λεωφορείο ήταν μόνο ο οδηγός κι ένας παχύς εξηντάρης κύριος. Γυρνάει ο οδηγός και μου λέει: "Θα σας πείραζε να πάμε πρώτα στο σπίτι του τον κύριο κι ύστερα να συνεχίσουμε το δρομολόγιο;" Του είπα "όχι", αφενός για να μη του χαλάσω την καρδιά κι αφετέρου για να δω τι θα συνέβαινε. Ίσως και γιατί υπέθεσα ότι η ερώτηση ήταν ρητορική, για τα μάτια που λένε. Κάναμε λοιπόν μια παράκαμψη, που πήρε κανένα τέταρτο παραπάνω. Ο προνομιακός επιβάτης, για χάρη του οποίου το λεωφορείο μπορούσε να γίνει ταξί, ήταν ο ιδιοκτήτης του. Ήταν μια εποχή που τα λεωφορεία ήταν σε άθλια κατάσταση, αγκομαχούσαν στις ανηφόρες, ειδικά τα Scania, και παρακαλού...

Όλοι οι άνθρωποι του προέδρου

Κάθε κοινωνία έχει τους ηγέτες που της αντιστοιχούν. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει μεταξύ άλλων ότι οι κανόνες που κάνουν την κοινωνία να λειτουργεί δημιουργούν τους νόμους άνωσης, που καθορίζουν ποιοι θα βρεθούν πιο ψηλά στην ιεραρχία. Αν η συναλλαγή είναι βασικός κανόνας, είναι φυσικό να περιμένουμε ότι θα ανέβουν οι πρωταθλητές της συναλλαγής (οι φελλοί επιπλέουν). Μερικοί ίσως μπουν στον πειρασμό να ελέγξουν την πιθανότητα να βελτιστοποιείται μια κοινωνία από τέτοιους μηχανισμούς, π.χ. να μεγιστοποιείται κάποιου είδους μέτρο χρησιμότητας όταν όλοι παίρνουν κατά το δυνατό αυτό που θέλουν. Παρόμοια δεν είναι και η άποψη για την υποτιθέμενη αυτορρυθμιζόμενη αγορά; Ευτυχώς ήρθε η θεωρία παιγνίων να δώσει κάμποσα αντιπαραδείγματα. Ωστόσο ακόμη κι αν θεωρητικά έχουμε λόγους να καταλαβαίνουμε ότι η συναλλαγή δεν είναι ό,τι καλύτερο, μπορούμε για ιστορικούς λόγους, απ' αυτό που λέμε κεκτημένη ταχύτητα (« you cannot teach an old dog new tricks »), να συνεχίζουμε ...

Για μια πιο ανθρώπινη τεχνολογία

Τον τελευταίο καιρό είχα την ατυχία να σπάσω το χέρι μου. Δεν μου έχει ξανασυμβεί στα 54 χρόνια της ζωής μου. Έτσι έμαθα πολλά καινούρια. Έμαθα πως να κάνω δουλειές μόνο με το δεξί χέρι. Έμαθα διάφορα κόλπα που ποτέ δεν είχα σκεφτεί ως τώρα. Έμαθα πώς είναι η ζωή ενός ανθρώπου που έχει προβλήματα κινητικά. Έμαθα ότι είναι φρικτά δύσκολο να κόψεις ψωμί κι αδύνατο να καθαρίσεις φρούτο. Αλλά το χειρότερο μπλέξιμο είναι πώς να γράφω στον υπολογιστή. Εδώ και πολλά χρόνια έμαθα να γράφω με τυφλό σύστημα. Αυτό σημαίνει ότι μου στοίχισε ιδιαίτερα το γεγονός ότι δεν μπορούσε πια να γράφω και με τα δυο χέρια. Έψαξα με επιμονή να βρω εναλλακτική λύση. Η φανερή εναλλακτική λύση ήταν υπαγόρευση σε υπολογιστή και μετατροπή φωνής σε κείμενο. Η τεχνολογία αυτή δεν είναι ακόμα ώριμη. Παρόλα αυτά οι δυο μεγαλύτερες εταιρείες που κατασκευάζουν λειτουργικά συστήματα δίνουν τα δικά τους ενσωματωμένα συστήματα αναγνώρισης για την αγγλική γλώσσα και μερικές άλλες γλώσσες. Δυστυχώς τα ελληνικά όπως πά...

 Εμείς και οι άλλοι

Σήμερα πάλι γινόταν στην TV η ίδια συζήτηση, που κάθε φορά που υπάρχουν σοβαροί συζητητητές καταλήγει στο γνωστό ζήτημα: Παίρνουμε κι άλλα και μπαίνουμε πιο μέσα μέχρι να συμβεί η επόμενη διάσωση απ' έξω ή εκβιάζουμε τώρα μια καθαρή λύση. Να το πω καθαρά και λαϊκά, φοβάμαι ότι είμαστε βαθιά νυχτωμένοι. Δεν είμαι καθόλου βέβαιος ότι σε στρατηγικό επίπεδο έχουμε κατανοήσει τη θέση μας στα μάτια των δανειστών μας και των επί της ουσίας κυβερνητών μας. Εμείς μπορούμε, μέσα στην πλέρια πλάνη μας, να πιστεύουμε ότι είμαστε περήφανος ελληνικός λαός, άξιοι απόγονοι του Περικλέους ή οποιουδήποτε άλλου μας εμπνέει. Για τους έξω όμως είμαστε χοντρικά και περιληπτικά ένα μάτσο από μισοανίκανους μισο-απολίτιστους, που έτυχε να κατοικούν σε μια γεωπολιτικά χρήσιμη, κλιματικά συμπαθητική και ιστορικά σπουδαία γωνιά του πλανήτη. Για να μπει κάποια τάξη στη γωνιά αυτή μας έφτιαξαν ένα κράτος, μας έφτιαξαν κάποιου είδους στοιχειώδη εθνική ιδεολογία για να διατηρείται η συνοχή του κράτ...

Όποιος νύχτα περπατεί ...

Βραδινή εκπομπή στην TV, μια ακόμη "πολιτική συζήτηση". Μια απ' τα ίδια, κατάθλιψη και παραπλάνηση ... Φρασεολογία του τύπου (προς τη δημοσιογράφο οικοδέσποινα): "Κυρία Πηνελόπη μου ..." Έχει σημασία η φρασεολογία; Επί της ουσίας όχι, αλλά δείχνει το ποιόν του ανθρώπου. Όχι ότι δεν είναι γνωστό το ποιόν καθενός από καιρό. Όλοι στην αντιπολίτευση πια, και οι 300. Γι' αυτό δε μένει κανείς να κυβερνήσει. Ένας παρουσίασε τις καταπληκτικές του ιδέες, αλλά επίσης δε μας είπε τι έκανε ως υπουργός. Ο παππούς μου, που δεν τον γνώρισα, φέρεται έχων ως αγαπημένο ρητό "με τα λόγια, ανώγια και κατώγια". Πολιτικοί που ήταν παλιότερα σε κόμμα εξουσίας αναβαπτίσθηκαν σε αθώες περιστερές συμπήξαντες ακραία λαϊκίστικο κόμμα. Ο λαός όμως τους ψήφισε και αυτούς. Γενικότερα ο λαϊκισμός είναι η μόνη σίγουρη μέθοδος να κερδίσει ένα κόμμα τις εκλογές. Ο σχεδιασμός και η οργάνωση είναι μέθοδος εγγυημένης αποτυχίας.  Κάποιος απ' τους παλιούς πολιτικούς είχε ...